Chapter 13


Killing The Buddha

Q: Something became so clear today about a way of thinking I picked up while living at a Buddhist monastery, sleeping for that year in a small tent without amenities. These were beautiful forest monks from Thailand. They owned nothing but their begging bowls and the robes on their backs. If they ate, it was because their followers fed them. Such extremes of bliss and suffering I experienced there. It was in the company of those monks that I adopted the ideaof surrendering all objects in my deep desire to know truth.

Since “killing the Buddha” [she means giving up reliance upon the woman who had been her guru for years, Ed.] I’ve pretty much been feeling my way along blindly. I’ve been trying on ideas and I’m musing on the question of how my life has unfolded. I own nothing of value but an old car and my artwork. There has been no significant other in my life for over 15 years. So, I am penniless and alone. How could that be when I was so committed to knowing truth?

It was shocking to comprehend that it had never been necessary to give up anything in order to be self-realized. Then, on reading your discussion about magical thinking, I understood that the magical thinking of the monastery days, even though they called it “Buddhism,” not magical thinking, had set me on thatcourse of renunciation.

But even now I still cannot comprehend that I never had a choice about any of it, nor in the matter of how my present understanding came to be. If no one has the power to choose, that would mean not only that I didn’t choose the magical thinking, along with the course of my life that was set in those monastery days, but that I did not choose to drop the magical thinking and kill the Buddha when I did that either. Robert, would you please comment and explain?

A: No one, I say, ever really chooses anything. After the profound shock of seeing that, I still had the feeling of choice sometimes, but that illusion seems to have disappeared entirely. Nowadays, I never even feel that I am choosing. It is clear to me that “Robert” exists in mutual co-dependence with everything else in the universe, and consequently has no more power to choose what to perceive, feel, or think, than a jellyfish has the power to swim against the tide. Case in point: I never chose to write about magical thinking. Those conversations just materialized in the same fashion as the words I find myself typing presently. Thoughts simply emerge unbidden. Who knows from where, how, or why?

Now, by the same token, on reading my words, no reader can simply choose to stop magical thinking. But reading those words might provide the last straw of information that, when added to everything else in a human mind, tips the balance among competing ideas just enough so that magical thinking what it is—escapism, and self-hypnosis. So if you are free of the magical thinking of your monastery days, it is not because you chose to rid yourself of such beliefs. When a lie is seen as a lie, belief in that lie ends automatically, not because someone has decided intentionally to stop believing.

Upon reading those same words of mine, someone else might not start to question her magical thinking as you did, but, feeling her religious convictions threatened, actually embrace them all the more, which in psychology is called “reaction formation.” Part of the reaction formed in thatframe of mind might include pitying poor old Robert for doubting that Jesus loves him and would welcome him in heaven if only he had sufficient faith, and would include, of course, nothing but endless compassion for skeptics like him who will burn in hell while the faithful enjoy an eternity in Paradise.

When one begins to grapple with the idea that one never had a real choice about anything, but only a seeming or ostensible choice, that might seem disempowering, depressing, or even frightening, but the upside is the fading away of remorse, self-reproach, and the like, which assume powers that no one really possesses.

You never chose the belief that renunciation of material interests was necessary for so-called “self-realization.” In your own words, you “picked it up” by contact with the monks. That’s how thoughts enter the mind; we pick them up by contact. That contact can be random, or someone may intentionally inject those thoughts, such as parents do with children “for their own good,” or spiritual teachers preaching to their flocks.

Thoughts, including the kinds of thoughts we call intentions, arise unavoidably, and there is no “myself” apart from them except as another thought. To be sure, when thoughts change, intentions change and behavior changes. But one cannot choose what to intend, nor decide what to think. If we could, this would be quite a different world.

We are what we are in this moment. Now, having seen the futility of renunciation as a spiritual method, you wrestle with regret: “Why couldn’t I have understood this earlier? If only I had, my life now might be entirely different.”

That may be true, but there is, I say, no “why.” That’s just the way the cookie crumbled. I feel happy for you that you have understood it all. The understanding that awareness is choiceless is the birth of compassion both for oneself and for one’s fellow beings who, one sees, have no more choice than you do but to be what they are.

Q1: Thanks so much for this Robert! Right on the mark, and even more fell into place after reading your reply. Did I choose this new insight? I can only say that it was revealed, and I have always wanted this deepening clarity of being. Moment by moment I see ever more clearly the freedom you express and teach in the words you share. And I am happy that you are happy for me. It helps to glad the cookie crumbles in this way.

De Buddha doden

[1]V: Vandaag werd iets zo duidelijk over een manier van denken die ik heb opgepikt toen ik in een boeddhistisch klooster woonde en een jaar lang in een kleine tent sliep zonder voorzieningen. Dit waren prachtige bosmonniken uit Thailand. Ze bezaten niets anders dan hun bedelnap en de gewaden die ze droegen. Als ze aten, was dat omdat hun volgelingen hen voedden. Ik ervoer zulke uitersten van gelukzaligheid en lijden daar. Het was in het gezelschap van die monniken dat ik het idee kreeg om alle bezittingen op te geven in mijn diep verlangen om de waarheid te kennen.

[2]Sinds "het doden van de Boeddha" [ze bedoelt het opgeven van vertrouwen in de vrouw die jarenlang haar goeroe was geweest, Ed.] heb ik mijn weg op gevoelsmatige wijze blindelings gevolgd. Ik heb ideeën uitgeprobeerd en ik mijmer over de vraag hoe mijn leven zich heeft ontvouwd. Ik bezit niets van waarde behalve een oude auto en mijn kunstwerken. Er is al meer dan 15 jaar geen andere belangrijke persoon in mijn leven geweest. Zodoende, heb ik geen cent en ben ik alleen. Hoe kan dat zijn terwijl ik zo toegewijd was om de waarheid te kennen?

[3]Het was schokkend om te begrijpen dat het nooit nodig was geweest om iets op te geven om zelfverwerkelijkt te worden. Toen ik vervolgens jouw discussie over magisch denken las, begreep ik dat het magische denken van de kloostertijd, ook al noemden ze het "Boeddhisme", en geen magisch denken, mij op die weg van onthechting had gezet.

[4]Maar zelfs nu kan ik nog steeds niet begrijpen dat ik nooit een keuze heb gehad in dit alles, noch in de manier waarop mijn huidige inzicht tot stand is gekomen. Als niemand de macht heeft om te kiezen, zou dat niet alleen betekenen dat ik niet heb gekozen voor het magische denken, samen met de koers van mijn leven die in die kloostertijd werd uitgezet, maar ook dat ik er niet voor heb gekozen om het magische denken te laten varen en de Boeddha te doden toen ik dat deed. Robert, zou je alsjeblieft commentaar willen geven en het uitleggen?

[5]A: Niemand, zeg ik, kiest ooit echt ergens voor. Na de diepe schok van het zien daarvan, had ik soms nog steeds het gevoel van keuze, maar die illusie lijkt geheel verdwenen te zijn. Tegenwoordig heb ik zelfs nooit meer het gevoel dat ik kies. Het is mij duidelijk dat "Robert" in wederzijdse afhankelijkheid bestaat met al het andere in het universum, en bijgevolg niet meer macht heeft om te kiezen wat ik waarneem, voel of denk, dan een kwal de macht heeft om tegen het getij in te zwemmen. Een voorbeeld: ik heb er nooit voor gekozen om over magisch denken te schrijven. Die gesprekken ontstonden gewoon op dezelfde manier als de woorden die ik nu aan het typen ben. Gedachten komen gewoon ongevraagd naar boven. Wie weet waar vandaan, hoe, of waarom?

[6]Op dezelfde manier kan geen enkele lezer bij het lezen van mijn woorden kiezen om te stoppen met magisch denken. Maar het lezen van die woorden zou de laatste druppel van informatie kunnen verschaffen die, wanneer ze wordt toegevoegd aan al het andere in een menselijke geest, de balans tussen concurrerende ideeën net genoeg doet kantelen zodat magisch denken gezien wordt voor wat het is - escapisme en zelf-hypnose. Dus als je vrij bent van het magische denken uit je kloostertijd, is dat niet omdat je koos jezelf te bevrijden van zulke overtuigingen. Wanneer een leugen als een leugen wordt gezien, eindigt het geloof in die leugen automatisch, niet omdat iemand opzettelijk heeft besloten niet meer te geloven.

[7]Bij het lezen van diezelfde woorden van mij zou iemand anders misschien niet haar magisch denken in twijfel trekken zoals jij dat gedaan hebt, maar, omdat ze zich in haar religieuze overtuigingen bedreigd voelt, ze juist des te meer omarmen, wat in de psychologie "reactievorming" wordt genoemd. Een deel van de reactie die in dat denkkader wordt gevormd zou kunnen bestaan uit medelijden met die arme oude Robert omdat hij er aan twijfelt of Jezus wel van hem houdt en hem in de hemel zou verwelkomen als hij maar voldoende geloof zou hebben, en zou natuurlijk niets anders inhouden dan eindeloos medelijden met sceptici zoals hij, die in de hel zullen branden terwijl de gelovigen een eeuwigheid in het paradijs genieten.

[8]Wanneer men begint te worstelen met het idee dat men nooit een echte keuze heeft gehad over wat dan ook, maar slechts een schijnbare of ogenschijnlijke keuze, dan kan dat ontkrachtend, deprimerend of zelfs beangstigend lijken, maar het voordeel is het langzaam verdwijnen van wroeging, zelfverwijt en dergelijke, allemaal zaken die krachten veronderstellen die niemand werkelijk bezit.

[9]Je hebt nooit gekozen voor het geloof dat afstand doen van materiële belangen noodzakelijk was voor zogenaamde "zelfrealisatie". In je eigen woorden, jij "pikte het idee op" door contact met de monniken. Dat is hoe gedachten de geest binnenkomen; we "pikken ze op door contact". Dat contact kan willekeurig zijn, of iemand kan opzettelijk gedachten injecteren, zoals ouders doen met kinderen "voor hun eigen bestwil", of spirituele leraren die preken tot hun volgelingen.

[10]Gedachten, inclusief het soort gedachten dat we intenties noemen, ontstaan onvermijdelijk, en er is geen "ik" dat los van hen staat, behalve in de vorm van een andere gedachte. Zeker, wanneer gedachten veranderen, veranderen intenties en verandert het gedrag. Maar men kan niet kiezen welke intenties men heeft, noch kan men beslissen wat te denken. Als we dat wel zouden kunnen, zou dit een heel andere wereld zijn.

[11]We zijn wat we zijn op dit moment. Nu je de zinloosheid van verzaking als spirituele methode hebt gezien, worstel je met spijt: "Waarom heb ik dit niet eerder kunnen begrijpen? Had ik dat maar gedaan, dan zou mijn leven er nu heel anders uitzien."

[12]Dat kan waar zijn, maar er is, zeg ik, geen "waarom." Dat is gewoon de manier waarop de dingen uitpakken. Ik ben blij voor je dat je het allemaal begrepen hebt. Het inzicht dat gewaarzijn zonder keuze is, is de geboorte van mededogen, zowel voor jezelf als voor je medemensen die, zoals je ziet, geen andere keuze hebben dan te zijn wat ze zijn.

[13]Heel erg bedankt hiervoor Robert! Een schot in de roos, en er viel nog meer op zijn plaats na het lezen van je antwoord. Heb ik dit nieuwe inzicht gekozen? Ik kan alleen maar zeggen dat het geopenbaard werd, en ik heb deze verdiepende helderheid van zijn altijd al gewild. Van moment tot moment zie ik steeds duidelijker de vrijheid die jij uitdrukt en onderwijst in de woorden die je deelt. En ik ben blij dat je blij bent voor mij. Het helpt om vrienden in de nabijheid te hebben bij dit ontrafelen. Het is intens pijnlijk, maar al met al ben ik blij dat het zo uitpakt.