14. Vrijheid kent geen "methode"


[1]Ik vraag me af, waarom we een categorie nodig hebben die magisch denken heet? Waarom zouden we er een etiket op plakken?

[2]A: Leren onderscheid te maken tussen fantasie en werkelijkheid is een ontwikkelingsproces. Wij kunnen dat proces bij jonge kinderen waarnemen. Bijvoorbeeld, als een kind boos is op een huisdier en het huisdier wordt ziek en sterft, dan kan het kind gaan geloven dat het de dood van het huisdier heeft veroorzaakt, en bij een kind van vijf of zes is dat soort geloof te verwachten. Bij een kind van tien zou die gedachte kunnen opkomen, maar hoogstwaarschijnlijk zou het kind het niet echt meer geloven. Als een volwassene zoiets echt zou geloven, zouden de meesten van ons die persoon als misleid beschouwen, mogelijk zelfs psychotisch.

[3]Als mensen vragen hoe ze kunnen ontwaken, zal ik waarschijnlijk antwoorden dat er geen hoe aan te pas komt. Vrijheid is een natuurlijke toestand die verschijnt zodra men ophoudt zich ertegen te verzetten. Maar vrijheid kan beangstigend zijn, omdat het een "mijzelf" impliceert dat noch over gebeurtenissen noch over gedachten en gevoelens enige controle heeft. Daarom vrezen we vrijheid, en verzetten we ons er op verschillende manieren tegen.

[4]“Step on a crack, you break your mother’s back,” (stap op een barst en je breekt je moeders rug), een spelletje dat kinderen spelen als ze op de stoep lopen, is een voorbeeld van magisch denken dat dient om de angst van het kind te verminderen dat er iets ergs met hun moeder kan gebeuren. De volwassen balspeler die een kruisje slaat voordat hij het slagperk betreedt, speelt een soortgelijk spelletje met zichzelf, alsof een handgebaar echt een snelle bal tegen je kop kan voorkomen.

[5]Magisch denken is dus een manier om de totale onzekerheid van het hier en nu te ontkennen - om te veronderstellen en te veinzen dat we controle hebben over dit huidige moment waarin alles wat we echt weten het feit is dat er van alles kan gebeuren, of we dat nu leuk vinden of niet. Die ontkenning van het evidente feit van totale kwetsbaarheid in het licht van gebeurtenissen is een belangrijke hinderpaal voor het vinden van de vrijheid en de gemoedsrust die de hartewens van ons allen lijkt te zijn, of althans van de meesten van ons.

[6] Kwetsbaarheid kan beangstigend zijn, dus voelen we ons aangetrokken tot magisch denken ten einde kwetsbaarheid te ontkennen en als een manier om angsten onder het tapijt te vegen. Maar iemand in ontkenning zal nooit weten dat vrijheid een natuurlijke eigenschap van de geest is, en geen verdienste die verdiend moet worden, maar enkel opgemerkt en gewaardeerd hoeft te worden.

[7] Vrijheid is alleen vrij op dit moment, en biedt geen enkele garantie voor de toekomst. Men kan de ingebeelde toekomstgaranties van religie en andere vormen van magisch denken omarmen, of men kan vrijheid hebben - maar niet beide tegelijk, zeg ik.

[8]Vanuit dat perspectief is een zogenaamd "spiritueel pad" een middel, hoe onbewust ook, om vrijheid te vermijden, niet om ze te vinden. Hier en nu, op dit moment, is waar vrijheid bestaat, niet op een denkbeeldige plek verder op het denkbeeldige pad. En dus is een "spiritueel pad" een middel, hoe onbewust dat ook moge zijn, om vrijheid te vermijden, niet om ze te vinden. Hier en nu, op dit moment, is waar vrijheid bestaat, niet op een denkbeeldige plek verderop langs het denkbeeldige pad.

[9]Dit wil niet zeggen dat mensen die een pad volgen nooit vrijheid zullen vinden. Sommigen vinden die wel, maar alleen als ze ontwaken uit de escapistische droom van de zoektocht, het pad en de methode. Als ik zeg "ontwaken", bedoel ik de traditionele leringen zien voor wat ze zijn: gele bladeren die aan kinderen worden gegeven om hen te doen stoppen hen te doen stoppen met zeuren om goud. Dat goud is hier en nu, niet nadat je iets hebt beoefend.

[10]Waarom zou ik dan überhaupt antwoorden op vragen? Als er, zoals ik zeg, geen pad is, wat heb ik dan te melden? Waarom zou ik magisch denken zelfs maar noemen? Zoals je vroeg: "Waarom zou ik labelen?"

[11]We beelden ons allemaal graag in dat we ruimdenkend zijn, maar ons denken is niet open; het is diep geconditioneerd, en de meeste mensen blijven zich grotendeels onbewust, en sommigen zelfs helemaal onbewust van die conditionering. Zoals een vis in het water geboren is en het water nooit opmerkt, zo merken wij, terwijl we zwemmen in een zee van overtuigingen over wie en wat we zijn, die overtuigingen niet eens op, laat staan dat we ze eens aan een grondig onderzoek onderwerpen.

[13] Ik bedoel dat we zo geïdentificeerd zijn met de concepten die ons doordrenken dat we de vrijheid en het gemak van het niet weten van antwoorden op ultieme vragen - en het niet geloven in dogma's van welke strekking dan ook - niet opmerken tenzij die vrijheid ons in het gezicht slaat.

[13] Niemand kan zomaar beslissen om vrij te zijn. Maar wanneer je naar het vrijzijn van het bekende verlangt, dan kun je misschien concepten uit de weg ruimen door alles wat je gelooft in twijfel te trekken - werkelijk alles. Maak gewoon een lijst. En in geval dat je gelooft dat "alleen liefde echt is", vraag jezelf dan af hoe je de wreedheid en het geweld verklaart dat we overal om ons heen zien. Als je gelooft dat God je beschermt en op je zal wachten in de hemel, vraag je dan af hoe je ertoe gekomen bent om dat te geloven. Als je gelooft dat tien uur per dag naar een muur staren je tot "verlichting" zal brengen, vraag je dan hetzelfde af: hoe ben ik ertoe gekomen om dat te geloven?

[14] Ik suggereer nu ook weer niet dat je van scepticisme een "praktijk" moet maken, omdat dat scepticisme een belemmering voor ontwaken in dit moment zou kunnen worden, zoals in: "Ik ben nog niet klaar met het in twijfel trekken van mijn overtuigingen." Er kan troost gevonden worden in methoden, en een gevoel van vervulling, of zelfs van identiteit: "Ik: de meedogenloze scepticus," maar troost kan de flits van plotseling begrijpen dat zich alleen op dit moment kan voordoen niet vervangen.

[15] Ik zie op elk moment wat ik zie, en dat zien dat ben ik. Wanneer ik dit begrijp - niet alleen in woorden maar van moment tot moment - hoef ik nergens in te geloven. En omdat ik nergens in hoef te geloven, ben ik bevrijd van de noodzaak iets in twijfel te trekken. Dat is wat ik bedoel met vrijheid: simpelweg zijn.

[16] Jonge kinderen hebben een naïef geloof in de permanentie van hun verzorgers. Wanneer ze voor het eerst iets over over de dood horen en aan die onvergankelijkheid beginnen te twijfelen, zijn ze meestal gerust gesteld wanneer ze horen: "Maak je geen zorgen, liefje, mama zal er nog heel, heel lang zijn." Dat is natuurlijk een regelrechte leugen. Mama weet dat helemaal niet. Ondanks al haar goede bedoelingen, kan ze morgen best dood zijn.

[17] Ik zeg niet dat je zo'n leugentje om bestwil helemaal niet moet vertellen. Dat is een diepgaande vraag, maar in deze context niet de essentie. Dit gesprek gaat niet over het opvoeden van kinderen, maar over magisch denken dat de grens tussen fantasie en werkelijkheid doet vervagen, waardoor de magische denker een naïeve houding tegenover de wereld blijft innemen, niet in staat om de vergankelijkheid van zelf en de ander in te zien en te omarmen. Sommigen vinden gelukzaligheid in een dergelijke onwetendheid , maar iemands eigen vergankelijkheid - niet alleen sterfelijkheid aan het einde, maar de ook de volstrekte vluchtigheid van dit moment - is precies wat ingezien en omarmd moet worden indien men hier en nu wil ontwaken. En als het niet nu is, wanneer dan wel?

[18]Bang voor ziekte, lijden, dood en sterven, en verontrust door onze intuïties ten aanzien van de onzekerheid en leegte van "mezelf", hullen we die angsten in een waas van magische overtuigingen waaraan we ons vastklampen alsof overtuigingen feiten zijn, alleen maar omdat we zo graag willen dat ze dat zijn.

[19]Laten we de lijst eens doornemen:

[20]1 "Alles gebeurt met een reden." Dit is gewoon klinkklare onzin. Iemand kan toch onmogelijk zoiets weten? Wie heeft er nu een gezichtspunt ergens buiten "alles", om dat te kunnen zeggen? Als je me vertelt dat een of andere oude tekst of eerbiedwaardige leraar dat zegt en dat je het daarom gelooft, dan valt er verder niets te bespreken.

[21] 2 "Mensen die slechte dingen doen, doen dat omdat ze mishandeld of verkeerd begrepen zijn." Dit is iets dat men zichzelf graag wijsmaakt, wellicht om niet in de eigen schaduwaspecten te hoeven kijken, waar iets "slechts" zou kunnen worden opgemerkt. Opvoeding kan wel enige invloed hebben, ten goede of ten kwade, op hoe menselijke neigingen tot uiting worden gebracht, maar dat is niet het hele verhaal, en opvoeding veroorzaakt deze neigingen niet. "Slechtheid" is een deel van ons allen, en niet alles kan worden genezen door een barmhartige opvoeding. Psychologen, die psychopathie in elke menselijke gemeenschap hebben aangetroffen, zijn het er vrijwel allemaal over eens dat psychopaten zo geboren worden, en niet gemaakt worden als gevolg van een slechte behandeling.

[22] 3 "Als mijn geloof in God maar sterk genoeg is, zal ik een eeuwig leven in de hemel verdienen. " Dit is klassiek magisch denken, waarbij het toetsen van de werkelijkheid volledig wordt vermeden ten gunste van een algehele goedgelovigheid. Als je zo goedgelovig wilt zijn, mij best. Maar, zoals Gershwin al schreef in Porgy and Bess, "De dingen die je in de Bijbel kunt lezen, zijn niet noodzakelijkerwijs zo." En als je, zoals Tertullianus, "gelooft omdat het absurd is," Mij best. Je hebt alle recht op zulke onzin.

[23]4 "De stand van de planeten ten tijde van mijn geboorte biedt een bruikbare leidraad. " Deze veel voorkomende misvatting moet een beetje uitgepakt worden. Als je al gelooft in astrologie, is dit een harde noot om te kraken, mogelijk even moeilijk of zelfs nog moeilijker dan het "God in de hemel"-gedoe. Maar in tegenstelling tot religieuze dogma's, kunnen de beweringen van de astrologie getest worden.

[24]We moeten daarom beginnen met een essentieel feit van de menselijke psychologie. Ik noem het een feit, en geen hypothese, mening of geloof, omdat het waarneembaar is, niet alleen door één bepaalde persoon, maar door iedereen die te goeder trouw een poging doet. Feiten zijn feiten, of je ze nu gelooft of niet. Geloofsartikelen daarentegen zijn nooit feiten, zelfs niet als jij en miljoenen anderen erin geloven.

[25]Dit psychologische feit, de bevestigingsvooringenomenheid ('confirmation bias'), is de neiging om ervaringen uit te kiezen en te interpreteren op een manier die onze reeds bestaande overtuigingen bevestigen, terwijl we minder of zelfs helemaal geen aandacht schenken aan alternatieve mogelijkheden. Bevestigingsvooringenomenheid houdt ook in dat we geneigd zijn ons gevallen te herinneren die kunnen worden gebruikt om reeds bestaande overtuigingen te ondersteunen, terwijl we ook geneigd zijn gevallen te vergeten die deze niet ondersteunen.

[26]Tammy, iemand met wie ik gecorrespondeerd heb, schreef me over haar liefde voor astrologie. Zij heeft een mantra die luidt: "Het leven is geen kwestie van toeval, maar een kwestie van keuze."

[27]"Ik kies ervoor", schreef ze, "om in astrologie te geloven omdat het een kwestie van ervaring is! Ik heb gewoon veel te vaak veel te veel meegemaakt om dit puur toeval te noemen. Astrologie? Ik ben een overtuigd gelovige. Uit ervaring!"

[28]Tammy staat daarin niet alleen. Astrologie heeft talloze aanhangers, waaronder ook mensen die als intelligent en goed geïnformeerd worden beschouwd. Ronald Reagan nam nooit een beslissing zonder de sterren te raadplegen - Nancy stond erop - en zowel Richard Nixon als Henry Kissinger waren enthousiast over astrologie, volgens de Wall Street Journal. Desalniettemin is astrologie totale en complete onzin. "Dus, Tammy," schreef ik haar terug, "je hebt ervoor gekozen om in onzin te geloven."

[29]Tammy schreef ook, "Hoe dan ook, ieder zijn meug." Ja, Tammy. Natuurlijk. Geloof wat je wilt of nodig hebt. Mij best. Je hebt het volste recht om in astrologie te geloven als dat werkt voor jou. Maar weet dan tenminste dat geloof iets niet waar maakt, noch dat ongeloof het falcifieert.

[30]De gebruikelijke kritiek op de astrologie richt zich op de details van hoe astrologie, in feite een pseudowetenschap, zich voordoet als wetenschap. Wanneer een astroloog bijvoorbeeld wijst op posities van planeten in de dierenriem, zal de ontkenner aanvoeren dat omdat de dierenriem sinds de oudheid is verschoven, de sterrenbeelden niet meer op dezelfde posities staan als toen. Dus, zo redeneren ontkenners, zelfs als de astrologie ooit voorspellende kracht had, kan zij nu zeker geen ware resultaten opleveren. Maar deze benadering leidt alleen maar tot discussies over steeds fijnere details, want de astroloog heeft vast en zeker een antwoord op al die bezwaren. Zoals Upton Sinclair zei, "Het is moeilijk om iemand iets te laten begrijpen, als zijn salaris afhangt van het feit dat hij het niet begrijpt."

[31]Dus lijkt het ontkrachten van astrologie, door het een pseudowetenschap te noemen, op het omhakken van een boom en vervolgens met de stronk in discussie gaan. Gelukkig is er een betere manier. Astrologie is aan betrouwbare onderzoeken onderworpen, en werd volledig ontkracht. Het beste experiment was wellicht "A Double-blind Test of Astrology," uitgevoerd door Shawn Carlson, dat door vakgenoten werd beoordeeld en gepubliceerd in Nature, in 1985.

[32]Een vernuftig aspect van Shawn's studie is dat de 28 betrokken astrologen zorgvuldig uitgekozen waren, niet door Shawn, maar door The National Council For Geocosmic Research, een "non-profit organisatie gewijd aan het verhogen van de normen van astrologisch onderwijs en onderzoek." Zo weten we dat ze veel belang hadden bij de uitkomst.

[33]Shawn heeft bovendien die astrologen laten meewerken aan het ontwerpen van de test; zij mochten beslissen wat een positief resultaat zou zijn, niet Shawn.

[34]Zelfs als jij, net als Tammy, een heilig geloof hebt in astrologie, en ook al vermoedt je wat er nu gaat komen, neem dan op zijn minst even de tijd om te kijken of je het ermee eens bent dat het protocol eerlijk lijkt.

[35]Er werden twee testen uitgevoerd:

[36]Test #1: Voor 83 proefpersonen werden horoscopen gemaakt op basis van de geboortegegevens - datum, tijd en plaats van geboorte - die ze hadden verstrekt. De proefpersonen kregen drie horoscopen: eentje gebaseerd op hun eigen geboortegegevens, en twee gemaakt op basis van de geboortegegevens van andere mensen. Elke proefpersoon werd gevraagd om die horoscoop aan te wijzen die hem of haar het best beschreef. In slechts 28 van de 83 gevallen kozen de proefpersonen hun eigen horoscoop. Dit is precies het succespercentage dat verwacht kan worden van willekeurig toeval. De astrologen, echter, hadden voorspeld dat de proefpersonen meer dan de helft van de tijd hun eigen horoscoop zouden kiezen.

[37]Test #2: 116 proefpersonen vulden de California Personality Index-enquêtes in en verstrekten hun geboortegegevens. Eén set geboortegegevens en de resultaten van drie persoonlijkheidsenquêtes, waarvan slechts één voor dezelfde persoon als de geboortegegevens, werden aan een astroloog gegeven die de geboortegegevens moest interpreteren en bepalen welke van de drie CPI-resultaten bij dezelfde persoon hoorde als de geboortegegevens. In slechts 40 van de 116 gevallen kozen de astrologen de juiste CPI. Net als bij test #1 is dit het succespercentage dat in het geval van toeval kan worden verwacht. De astrologen hadden voorspeld dat ze de juiste CPI profielen zouden kiezen in meer dan de helft van de proeven.

[38] De voorspellingen waren dus niet beter dan in het geval van toeval. Al die deskundige astrologie liet geen enkele voorspellende of analytische waarde zien- absoluut nul. En het is niet alleen Shawn's werk dat deze resultaten laat zien. Er zijn minstens 36 andere studies die ze bevestigen. Ongeacht wat je dan ook mag geloven, astrologie kan niets zeggen over jou met betrekking tot de tijd en plaats van je geboorte. Nada. Noppes.

[39] Zou Tammy nu overtuigd zijn? Ik durf te wedden van niet. "Geloof", zoals het hare, gaat niet over feiten. Het gaat ook niet over "ervaring", hoewel Tammy zegt van wel. Hoe vaster iemands overtuigingen, hoe meer die overtuigingen dienen om de ervaring te vervormen en om helder zien te belemmeren. Daarom stel ik voor, als iemand mij vraagt hoe je kunt "ontwaken", dat deze persoon zijn of haar overtuigingen onderzoekt met "omgekeerde vooringenomenheid". Ik bedoel daarmee, dat hoe meer een bepaald idee als waar aanvoelt, hoe rigoreuzer het in twijfel getrokken moet worden, en niet minder. Begin met alles wat je denkt te weten opzij te zetten, jezelf te ontdoen van alle overtuigingen, inclusief elke notie van zogenaamde "spiritualiteit". Kijk dan waar je op uitkomt. Ik begrijp dat dit niet voor iedereen is weggelegd.

[40] Tammy mag zich dan voorstellen dat ze keuzes kan maken, en mocht dat inderdaad zo zijn, dan zeg ik: kies met wijsheid, Tammy. Je hebt het volste recht om de rol te spelen van iemand die kiest, beslist, en een rotsvast geloof heeft - het is tenslotte jouw film. Maar dat is niet hoe ik denk dat de wereld in elkaar zit. Helemaal niet. We hebben misschien het gevoel een vrije wil en keuze te hebben, maar in werkelijkheid hebben we die niet. Niemand, zeg ik, kiest wat dan ook.