31. De illusie van vrije wil


[1] Uittreksel van een antwoord op een privé-bericht:

[2] Maar wat betreft je hoofdvraag over de zogenaamde vrije wil: Dat de illusie van keuze bestaat is zeker. Het lijkt er bijvoorbeeld op dat ik kan kiezen om mijn hand "uit vrije wil" te bewegen. Maar dan rijst de vraag wat mij ertoe bewoog om zo'n vermeende keuze te maken: wat maakte dat ik mijn hand wilde bewegen? Het gevoel mijn hand te willen bewegen, zeg ik, is het tot bewustzijn komen van processen die geheel onbewust zijn totdat ze bekend worden als "willen". Dus waarin bestaat de keuze?

[3] Kiezen we onze verlangens en aversies, of overkomen ze ons zoals het lot? Wanneer, bijvoorbeeld, heb je besloten om bang te zijn voor slangen? Angst voor slangen is een irrationele angst, die weinig te maken heeft met hun giftige eigenschappen, want zelfs op Long Island, waar ik ben opgegroeid en waar helemaal geen giftige slangen zijn, zijn veel mensen nog steeds bang voor slangen en doden ze hen als ze kunnen. Kun je redelijkerwijs zeggen dat een van die mensen ervoor koos een slang te doden?

[4] Voor mij is dit volkomen duidelijk, maar ik begrijp dat voor anderen de notie dat er niets vrij te kiezen valt vreselijk botst met hun culturele indoctrinatie en hun ervaringen als individuen die schijnbaar kunnen kiezen en beslissingen nemen. Die lijken te worden onderuit gehaald en in discrediet gebracht hierdoor. Dat conflict ontstaat, lijkt mij, doordat men twee zeer verschillende niveaus van zijn met elkaar verwart.

[5] Het ene niveau bestaat uit de persoonlijke geschiedenis, gedachten, angsten en verlangens die in het centrum van ons wezen als individu lijken te liggen, zoals bijvoorbeeld in de zin: "Zijn leven, dat oorspronkelijk vervuld van hoop op succes was, leek steeds meer een teleurstellende mislukking." Ik heb geen idee waar die woorden vandaan kwamen. Ik heb ze zelf getypt. Ik heb dat beeld van teleurstelling en mislukking niet gekozen. Zoals alle beelden, kwam het vanzelf.

[6] Zolang men zich concentreert op een mijzelf dat een leven heeft dat gemanaged moet worden, leeft men uiteraard in een rijk van ambities, beslissingen, tactieken en schijnbare keuzes. Er is niets mis met die zienswijze of met die manier van leven. Het is een manier van kijken, en niemand heeft ooit gekozen om de dingen op die manier te zien. Als dat is waar jij je bevindt, doe dan je best, zeg ik, om de best mogelijke beslissingen te nemen, en om je daar prettig bij te voelen.

[7] Maar er is een ander niveau van zijn, dat geheel verschillend is van dat niveau. Op dat niveau heb ik geen leven, maar ben ik het leven. Ik ben een uitdrukking van het leven, net zoals een boom of een vis een uitdrukking van het leven is.

[8] Ik heb er niet om gevraagd hier te zijn. Ik weet niet waarom ik hier ben. Ik weet niets over een doel van het leven, noch over "God", karma, leven na de dood, de betekenis van dromen - niets van dat alles. Absoluut niets. Op dat niveau van zijn, kiest niemand überhaupt iets. Men stroomt gewoon door, en men doet wat nodig lijkt zo goed als men kan. Er zijn geen vergissingen, of "slechte keuzes". Wat is, is er gewoon, en moet zijn zoals het is.

[9] Ik weet niet of dit helpt. Mijn beste advies is om te stoppen met proberen deze dingen uit te pluizen. Op elk moment is alles precies zoals het is. Niets is verborgen of esoterisch, dus is er niets te bereiken of te realiseren.