34. Geloof in de goeroe


[1] V: Ik heb vreselijk geleden omdat mijn dochter in de problemen is geraakt met drugs en mannen, en ik ben bang dat zij nooit een fatsoenlijk leven zal hebben. Ik ben mijn hele leven Christen geweest, Robert, en heb geprobeerd de leer van Jezus aan mijn dochter door te geven, maar zij gelooft niet.

[2] Een paar jaar geleden ontdekte ik [mijn goeroe], en ik woon haar satsangs bij wanneer ik maar kan. Ik heb het geluk gehad om drie privé-ontmoetingen met haar te hebben, en ze zei me dat ik me geen zorgen meer moest maken over mijn dochter. Ze zei dat wanneer ik verlichting bereik, alles anders zal zijn. Tot dan zei ze me mijn toevlucht te nemen tot mijn geloof en tot haar, mijn goeroe. Jij lijkt een verlicht persoon te zijn. Vertel me alstublieft wat ik moet doen om dit proces van het bereiken van verlichting te versnellen, want ik ben dit lijden zat.

[3] A: Jouw geloof in deze vrouw en in haar verzekering van je op handen zijnde verlichting kan geruststellend lijken, maar je toevlucht nemen tot beloften over de toekomst belemmert alleen maar het aanvaarden van je huidige natuurlijke toestand als mens, wat de enige werkelijkheid is die ik ken. De rest is fantasie.

[4] Wat jij "geloof" noemt is gewoon een ander, beter klinkend woord voor "goedgelovigheid", hetgeen betekent dat men een idee aanvaardt omdat de een of andere godsdienst het beweert, of omdat iemand die jij als een autoriteit beschouwt je verzekert dat het de "Waarheid" is. Maar hoe kan een boek of een ander de autoriteit zijn met betrekking tot jouw ervaring? Als je haar leer gelooft, dan is het op je eigen autoriteit en onderscheidingsvermogen dat je haar woorden geloofwaardig hebt gevonden, wat helemaal niets noodzakelijk met haar te maken heeft, noch met de feitelijkheid van haar beweringen, maar zeer waarschijnlijk een projectie is van je eigen behoeften en reeds bestaande overtuigingen op het imago dat zij presenteert.

[5] Er zijn mensen die predikers van de mega-kerk zien als autoriteiten op het gebied van spirituele ervaring. Zij stellen zich eerlijk voor dat Benny Hinn of Creflo Dollar hen kan vertellen wat "God" wel en niet wil en wat zij vervolgens moeten doen - meestal geld sturen - om "gered" te worden. Absurd, nietwaar? Maar waarom zou het onbeperkte vertrouwen dat je voelt voor je goeroe anders zijn? Ze zou oneerlijk kunnen zijn, misleid, of zich gewoon kunnen vergissen.

[6] Ik hou niet van het woord "verlichting." Het draagt te veel lading. Ik weet niet wat dat woord betekent, en als je dat wel wist, zou je me niet vragen hoe je het kunt bereiken. Spirituele zoekenden roepen fantasieën en visioenen op van een buitengewone toestand, die totaal verschillend is van het gewone leven met zijn angst, pijn, onzekerheid en lijden. Wanneer ik eindelijk verlicht ben, zo gaat deze fantasie, zal ik zijn zoals ik nu ben, behalve dat ik alles zal begrijpen, de gewone problemen van het leven zullen verdwijnen, en ik zal eeuwig gelukkig zijn.

[7] Die idealistische visie lijkt sterk op het geloof van een kind in de mythe van de hemel, wat wellicht verklaart waarom mensen die anders intelligent zijn vaak kinderlijk lijken in hun beoordeling van beroemde goeroes. Zoals het beeld van mama of papa in het hoofd van een kleuter, weet de "verlichte meester" alles en kan hij geen kwaad doen. Met die benadering is wat men zoekt helemaal geen begrip, maar slechts valse zekerheid en een einde aan het lijden, zoals de religieuze indoctrinatie uit hun kindertijd beloofde dat ware gelovigen zouden worden beloond (terwijl de anderen in de hel zouden branden, natuurlijk).

[8] Ik vind de manier waarop ik me nu voel niet fijn, dus stel ik me een toestand voor ergens in de toekomst wanneer ik "verlichting bereikt heb". Als dat gebeurt, zo gaat dit sprookje, zal ik bijzonder zijn. Ik zal anders zijn dan gewone mensen. Ik zal niet lijden zoals zij, en zoals ik nu ook lijd. Ik zal de antwoorden op mijn vragen kennen. Ik zal "God" kennen. Misschien zal ik zelfs magische krachten hebben.

[9] Maar dat is slechts een fantasie - een dagdroom van toekomstig geluk, toekomstige macht - en de toekomst komt nooit. Als morgen komt, komt het als nu. Het komt niet als een fantasie van volmaaktheid en verlossing van pijn, maar als de feiten en gevoelens van juist dat moment - een moment dat op dit moment helemaal niet voor te stellen is, ongeacht wat je goeroe belooft. Dus fantasieën over toekomstige verlichting en uiteindelijke bevrijding zijn een ontkenning van het heden - een afwijzing van wat feitelijk bestaat. Een dergelijke ontkenning is het toevluchtsoord van een angstige geest die verslaafd is geraakt aan escapisme.

[10] Velen van ons zijn verstrikt geraakt in het drama dat we "Mijn Leven" noemen. In die levende film heeft "mijzelf" de hoofdrol, en is het middelpunt van elke scène. Betoverd door de details van dat verhaal, is alles waar ik aan denk, alles wat ik doe, alles wat ik zeg, gericht op het vestigen en in stand houden van het personage dat "mijzelf" heet, als veilig, afgescheiden en onderscheiden van de rest van de wereld.

[11] Mijn personage - degene die ik "ik" of "mijzelf" noem - heeft een lichaam dat ziek kan worden en zal sterven. "Ik" weet dit omdat "ik" anderen ziek heb zien worden en sterven. Maar het idee dat mijn personage, de hoofdrolspeler van de film, die zo lang heeft geworsteld om zich te vestigen en te overleven, zal sterven - helemaal niet meer zal bestaan - voelt onverdraaglijk, dus klamp ik mij vast aan het geloof in een hiernamaals, of vele hiernamaals. Ik discussieer met anderen over karma, transcendentie, verlichting, en al dat soort dingen. En het is honderd procent magisch denken, niets anders dan luchtkastelen die gebouwd zijn op de fantasieën van anderen over het kennen van het onkenbare.

[12] Er zal nooit een tekort zijn aan zogenaamde "verlichte meesters" of "zelfverwerkelijkte wezens" die bereid zijn materieel, sociaal, of allebei, te profiteren door aan te bieden om ook jouw "verlichting" te bewerkstelligen. Dat is onzin. Het idee alleen al van een afgescheiden persoon - een "iemand" die verlicht zou kunnen worden - is een misvatting, een soort afzwakking of samentrekking van dit levend-zijn.

[13] Als ik zeg "samentrekking" bedoel ik de manier waarop een hand zich balt tot een vuist. Hoewel de hand er nog steeds is, kan hij niet gezien worden als een hand zolang de vuist gebald is. Wanneer de vuist ontspannen is, verdwijnt de vuist en verschijnt de hand weer "uit zichzelf". De hand was er altijd, maar de samentrekking tot een vuist verhinderde de ervaring van de hand als een hand.

[14] Hetzelfde geldt voor levend-zijn. Je hoeft niets te geloven om levend te zijn. Net als de sterren aan de hemel is dit levend-zijn aanwezig of het nu opgemerkt wordt of niet. Wanneer de verkramping die "mijzelf" heet voldoende ontspant, voelt het levend-zijn duidelijk en onbetwistbaar aan. Die ontspanning van het gebalde "ik" voelt aan alsof men uit een droom ontwaakt is en zichzelf levend en bewust aantreft.

[15] Niemand kan ontwaken doen. Het idee alleen al van een afgescheiden iemand die het ontwaken doet, veroorzaakt nog meer samentrekking. Dat is tenslotte wat de verkramping is: fixatie op het idee van een afzonderlijk iemand die dingen doet, keuzes maakt, een goeroe heeft, verlicht wordt.

[16] Wanneer men inziet dat het schijnbaar afzonderlijke personage dat "mijzelf" heet nooit bevrijding zal bereiken op welke manier dan ook - niet door beoefening, niet door geloof, niet door godsdienst, en niet door zuivering - eindigt het drama van het worden. Wat is, is gewoon, en kan niet iets worden. Elk moment voelt nieuw, anders dan alle andere, en geheel onuitsprekelijk. De toekomst komt nooit. Verlichting is een non-issue - niet de moeite waard om over na te denken. Men ervaart eenvoudig wat levende menselijke wezens van moment tot moment ervaren, en dat is het. En dat is voldoende.

[17] V: Ik raak in paniek als ik dat hoor. Zonder mijn geloof in Jezus en mijn goeroe zou ik er volstrekt alleen voorstaan om met mijn pijn om te gaan.

[18] A: Je bent nu alleen, net zoals wij allemaal alleen zijn, ongeacht hoeveel vrienden, geliefden en familie je hebt. Je bent alleen geboren, en je zult alleen sterven. Maar je vastklampen aan tweedehands ideeën en overtuigingen - of ze nu van een goeroe komen, van een geschrift of ergens anders - verandert niets aan dat alleen-zijn.

[19] Ongetwijfeld kan het je afkeren van gekoesterde overtuigingen ontmoedigend en beangstigend voelen, maar je vindt ook geen echte verlichting in een bijgelovige omhelzing van spiritualiteit. De bijgelovige geest is een spookhuis gevuld met de geesten van andermans religie, andermans pijn en andermans angsten.

[20] Als je verlichting had gevonden in religie en geloof in de goeroe, zou je niet naar mij hebben geschreven voor advies. Je kent mijn website, dus je wist voordat je het vroeg dat ik er geen doekjes om zou winden of mijn antwoord zou afzwakken, en toch was het mijn antwoord dat je wilde.

[21] Voordat ik afsluit, wil ik nog zeggen dat ik je lijden begrijp - je hebt inmiddels veel meegemaakt - maar ik adviseer je te stoppen met het zoeken naar een toevluchtsoord in goeroes en hun leringen. Stop met proberen veiligheid en steun te vinden in de mening van anderen, ongeacht hoe verlicht je je ook inbeeldt dat ze zijn. Wees gewoon jezelf zo goed als je kunt, moment per moment, en kijk dan waar je bent. Dat is zo waarachtig als het maar zijn kan.